چرا بعضی روزها با یک وعده سبک کاملا سیر هستید و بعضی روزها، حتی بعد از یک غذای کامل، دوباره دنبال چیزی برای خوردن می گردید؟ چرا بعد از هفته ها رژیم، گرسنگی بیشتر از اول رژیم شده است؟ چرا کم خوابی ولع شیرینی را بالا می برد؟ بخش مهمی از پاسخ این سوال ها در دو هورمون نهفته است: لپتین و گرلین. این دو هورمون، مانند دو سیگنال متضاد، به مغز می گویند «کافی است» یا «هنوز غذا بخور».
شناخت نحوه کار آن ها نشان می دهد که گرسنگی و سیری فقط مسئله اراده نیستند و بدن ما یک سیستم زیستی پیچیده برای دفاع از وزن خود دارد. در این مقاله با نگاهی علمی بررسی می کنیم لپتین و گرلین چه هستند، چگونه کار می کنند، چه عواملی آن ها را به هم می ریزند و چه کارهایی واقعا می توانند به تعادل آن ها کمک کنند.
اشتها چگونه کنترل می شود؟
اشتها و وزن بدن را فقط یک هورمون تنظیم نمی کند. مغز، به ویژه ناحیه ای به نام هیپوتالاموس، مثل یک مرکز کنترل عمل می کند و سیگنال های مختلفی را از بدن دریافت می کند: سیگنال های کوتاه مدت از دستگاه گوارش درباره اینکه همین الان چقدر غذا خورده اید، و سیگنال های بلندمدت از بافت چربی درباره اینکه بدن چقدر ذخیره انرژی دارد. لپتین و گرلین دو نماینده مهم این دو دسته سیگنال هستند.
از دید تکاملی، این سیستم برای محافظت در برابر گرسنگی طراحی شده است، نه برای مقابله با فراوانی غذا. به همین دلیل، بدن در برابر کاهش وزن مقاومت می کند و در برابر افزایش وزن، مقاومت بسیار کمتری نشان می دهد. این واقعیت به ما کمک می کند بفهمیم چرا لاغر شدن و حفظ وزن کم، اغلب از انتظار ما سخت تر است.
گرلین: هورمون گرسنگی
گرلین چیست و از کجا می آید؟
گرلین هورمونی است که عمدتا توسط سلول های معده ساخته می شود و به همین دلیل گاهی آن را «هورمون گرسنگی» می نامند. این هورمون در سال ۱۹۹۹ شناسایی شد و پس از آن، پژوهش های زیادی روی نقش آن در اشتها انجام شد. گرلین از طریق خون به مغز می رسد و سیگنال می فرستد که بدن به غذا نیاز دارد.
الگوی روزانه گرلین
یکی از جالب ترین ویژگی های گرلین، الگوی منظم آن است. مطالعات نشان داده اند که سطح گرلین پیش از هر وعده غذایی بالا می رود و بعد از غذا خوردن به سرعت پایین می آید.
در یکی از مطالعه های معروف، سطح گرلین قبل از هر وعده به طور متوسط حدود هفتاد و هشت درصد بالا رفت و بعد از غذا به شدت افت کرد. همین الگو توضیح می دهد چرا در ساعت های معمول وعده های خودتان، ناگهان احساس گرسنگی می کنید؛ بدن به برنامه منظم غذایی عادت می کند و گرلین را درست پیش از آن زمان ها بالا می برد.
گرلین فقط هورمون گرسنگی نیست
اگرچه لقب «هورمون گرسنگی» رایج است، اما گرلین کارهای دیگری هم دارد. در تحقیقات نشان داده شده که این هورمون بر ترشح هورمون رشد، حرکت معده، ترشح اسید معده و تنظیم قند خون هم تاثیر می گذارد. پس این لقب، فقط بخشی از نقش آن را توصیف می کند.
آیا گرلین بالا همیشه نشانه مشکل است؟
خیر. بالا رفتن گرلین قبل از وعده غذایی کاملا طبیعی است. مشکل زمانی ایجاد می شود که سطح گرلین بعد از غذا به اندازه کافی پایین نیاید، یا در شرایطی مانند کم خوابی و کاهش وزن، به طور مداوم بالاتر از حالت عادی بماند و میل به خوردن را مدام تحریک کند.
لپتین: هورمون سیری
لپتین چیست و از کجا می آید؟
لپتین هورمونی است که عمدتا توسط بافت چربی ساخته می شود و میزان آن با حجم چربی بدن ارتباط نزدیک دارد. هرچه ذخیره چربی بیشتر باشد، لپتین بیشتری به خون ترشح می شود. این هورمون به مغز، به ویژه به هیپوتالاموس، خبر می دهد که بدن چقدر ذخیره انرژی دارد. لپتین در سال ۱۹۹۴ کشف شد و تحول بزرگی در درک علمی چاقی ایجاد کرد.
لپتین چگونه عمل می کند؟
وقتی ذخیره چربی کافی است، لپتین بالا می رود و به مغز پیام می دهد که نیازی به خوردن بیشتر نیست؛ اشتها کم می شود و مصرف انرژی تا حدی حفظ یا افزایش می یابد. برعکس، وقتی ذخیره چربی کم می شود، لپتین پایین می آید و به مغز سیگنال کمبود انرژی می فرستد؛ نتیجه این سیگنال افزایش اشتها و کاهش مصرف انرژی است. این همان سیستم دفاعی بدن در برابر گرسنگی است.
لپتین یک «هورمون لاغری» نیست
یک سوءتفاهم رایج این است که لپتین بالا یعنی لاغری. در واقع تقریبا برعکس است: افراد دارای چربی بیشتر معمولا لپتین بیشتری هم دارند. لپتین بیشتر سیگنال «ذخیره انرژی زیاد است» است، نه سیگنال لاغر شدن. مهم ترین موضوع این است که آیا مغز به این سیگنال پاسخ مناسب می دهد یا نه؛ و اینجاست که مفهوم مقاومت به لپتین مطرح می شود.
مقاومت به لپتین: وقتی سیگنال سیری شنیده نمی شود
مقاومت به لپتین چیست؟
در بسیاری از افراد دارای چاقی، سطح لپتین خون بالا است، اما اشتها همچنان زیاد است. به این وضعیت مقاومت به لپتین گفته می شود: مغز به سیگنال سیری لپتین حساسیت کافی نشان نمی دهد. مطالعات پیشنهاد می کنند که در این حالت ممکن است انتقال لپتین به داخل مغز کمتر شود یا مسیرهای سیگنال دهی آن در سلول های عصبی هیپوتالاموس مختل شوند.
مقایسه ای که اغلب استفاده می شود، شباهت آن به مقاومت به انسولین است؛ همان طور که در مقاومت به انسولین، سلول ها به انسولین بالا کمتر پاسخ می دهند، در مقاومت به لپتین هم مغز به لپتین بالا کمتر پاسخ می دهد. برای آشنایی با مقاومت به انسولین و ارتباط آن با چاقی، مقاله مقاومت به انسولین و چاقی: حلقه شیطانی و راه خروج را مطالعه کنید.
چرا درمان با لپتین برای چاقی معمولی جواب نداد؟
وقتی لپتین کشف شد، امید زیادی وجود داشت که تزریق آن بتواند چاقی را درمان کند. اما در عمل، در اکثر افراد دارای چاقی معمولی این روش ناموفق بود، دقیقا به دلیل همین مقاومت به لپتین: وقتی سطح لپتین از قبل بالا است و مغز به آن پاسخ نمی دهد، افزودن لپتین بیشتر تفاوت چندانی ایجاد نمی کند. در موارد بسیار نادری از چاقی که به دلیل جهش ژنتیکی در ژن لپتین ایجاد می شود، وضعیت متفاوت است و درمان جایگزین لپتین می تواند موثر باشد؛ اما این گروه، بخش بسیار کوچکی از افراد دارای چاقی هستند.
بخش زیادی از دانسته ها هنوز در حد مدل های حیوانی است
باید صادقانه گفت که بخش بزرگی از دانش ما درباره سازوکار دقیق مقاومت به لپتین، از مطالعات روی حیوانات به دست آمده و تایید کامل همه جزئیات آن در انسان هنوز در حال بررسی است. بنابراین ادعاهایی مانند «راه حل قطعی برای ریست کردن لپتین» که در برخی تبلیغات دیده می شود، از نظر علمی بیش از حد ساده سازی و گاهی غیرواقعی هستند.
وقتی رژیم می گیرید، هورمون های شما چه می کنند؟
یکی از مهم ترین یافته ها درباره لپتین و گرلین، تغییرات آن ها در جریان کاهش وزن است. در یک مطالعه معروف که در مجله نیوانگلند ژورنال آو مدیسین منتشر شد، پنجاه نفر با اضافه وزن یا چاقی وارد یک برنامه ده هفته ای با رژیم بسیار کم کالری شدند و به طور متوسط حدود سیزده و نیم کیلوگرم وزن از دست دادند. نتیجه این بود که سطح لپتین و چند هورمون سیری دیگر به طور معناداری کاهش یافت و سطح گرلین افزایش پیدا کرد؛ یعنی هورمون های سیری کم شدند و هورمون گرسنگی بالا رفت.
نکته مهم تر این بود که این تغییرات هورمونی بعد از حدود یک سال هم کاملا به حالت قبل بازنگشتند، و احساس گرسنگی شرکت کنندگان هم همچنان بالاتر از قبل از رژیم بود. شرکت کنندگان در طول آن سال حدود پنج کیلوگرم از وزن از دست رفته را دوباره به دست آوردند.
این مطالعه یکی از دلایل علمی مهم دشواری حفظ وزن کم را توضیح می دهد: بدن پس از کاهش وزن، به طور فعال تلاش می کند وزن را به حالت قبل برگرداند.
این یافته به این معنا نیست که لاغری غیرممکن است یا باید ناامید شد. بلکه یعنی باید انتظار واقع بینانه داشت و استراتژی های حفظ وزن را از همان ابتدا جدی گرفت. برای آشنایی با پدیده کندی کاهش وزن و راهکارهای آن، مقاله پلاتو وزن (توقف لاغری): چرا رخ می دهد و ۸ راه شکستن آن را ببینید، و برای مفهوم کندی سوخت و ساز، مقاله متابولیسم چیست و چرا کند می شود؟ ۱۰ راه افزایش متابولیسم را مطالعه کنید.
خواب و هورمون های اشتها
یکی از قوی ترین و بهتر مستند شده ترین عوامل موثر بر لپتین و گرلین، خواب است. در یک مطالعه تجربی در سال ۲۰۰۴ که در نشریه Annals of Internal Medicine منتشر شد، مردان جوان سالم دو شب با خواب محدود و دو شب با خواب طولانی تر مقایسه شدند.
در حالت کم خوابی، میانگین لپتین حدود هجده درصد کاهش و گرلین حدود بیست و هشت درصد افزایش یافت، و گزارش گرسنگی و اشتها هم به ترتیب حدود بیست و چهار و بیست و سه درصد بالاتر بود؛ به ویژه میل به غذاهای پرکالری و پرکربوهیدرات بیشتر شده بود.
یک مطالعه جمعیتی بزرگ هم در همان سال در نشریه PLoS Medicine نشان داد که افرادی که کمتر می خوابند، لپتین کمتر و گرلین بیشتری دارند و نمایه توده بدنی آن ها بالاتر است. بر اساس برآورد این مطالعه، در مقایسه با خواب هشت ساعته، خواب حدود پنج ساعته با حدود پانزده درصد لپتین کمتر و حدود پانزده درصد گرلین بیشتر همراه بود.
این یافته ها تصویر روشنی از ارتباط خواب و لاغری ارائه می دهند: کم خوابی هم هورمون گرسنگی را بالا می برد، هم هورمون سیری را پایین می آورد، و نتیجه، اشتهای بیشتر برای غذاهای پرکالری است. برای جزئیات بیشتر، مقاله خواب و لاغری: چرا کم خوابی باعث چاقی می شود؟ را مطالعه کنید.
استرس، رژیم و سایر عوامل موثر
استرس مزمن
استرس مزمن از طریق افزایش کورتیزول، میل به غذاهای پرکالری را تشدید می کند و می تواند بر تعادل هورمون های اشتها اثر بگذارد. جزئیات این ارتباط در مقاله استرس و چاقی: چرا استرس باعث اضافه وزن می شود؟ آمده است.
نوع غذا
ترکیب وعده های غذایی می تواند پاسخ هورمونی بعد از غذا را تغییر دهد. گزارش ها نشان می دهند که سطح گرلین بعد از غذا، به ویژه پس از مصرف پروتئین و کربوهیدرات، کاهش می یابد و این کاهش پس از چربی ضعیف تر است.
همچنین پروتئین کافی در وعده ها معمولا با سیری بیشتر همراه است. این بخش از علم هنوز در حال تکامل است و اعداد دقیق بین مطالعات متفاوت هستند؛ اما توصیه عملی روشن است: وعده های حاوی پروتئین و فیبر، معمولا سیری بهتر و پایدارتری ایجاد می کنند. برای جزئیات بیشتر، مقاله رژیم پروتئین بالا: فواید، خطرات و برنامه غذایی را ببینید.
رژیم های بسیار سخت گیرانه
همان طور که دیدیم، کاهش وزن سریع و محدودیت شدید کالری، با کاهش لپتین و افزایش گرلین همراه است. این یکی از دلایلی است که رژیم های افراطی معمولا به پرخوری و بازگشت وزن منجر می شوند.
الگوی وعده های غذایی منظم
از آنجا که گرلین با عادت های غذایی هماهنگ می شود، وعده های منظم ممکن است به پیش بینی پذیرتر شدن گرسنگی کمک کنند. با این حال، شواهد قطعی درباره اینکه تعداد وعده های بیشتر یا کمتر برای همه بهتر است وجود ندارد و بسیار فردی است.
جراحی معده
در عمل اسلیو معده، بخشی از معده که بیشترین تولید گرلین را دارد برداشته می شود و در بسیاری از بیماران، سطح گرلین کاهش می یابد؛ عاملی که احتمالا در کاهش اشتها بعد از جراحی نقش دارد. برای آشنایی با جزئیات این جراحی، مقاله اسلیو معده: شرایط، عوارض و انتظار واقع بینانه را بخوانید.
داروهای کاهش اشتها
داروهایی مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید، از طریق هورمون های دیگر روده (GLP-1 و GIP) بر اشتها اثر می گذارند، نه مستقیما از طریق لپتین یا گرلین. برای بررسی این داروها، مقاله تیرزپاتاید برای لاغری: داروی دوگانه اثر چقدر موثر است؟ و اوزمپیک (سماگلوتاید) برای لاغری: فواید، عوارض و آیا ارزش دارد؟ را ببینید.
چه کارهایی واقعا کمک می کنند؟
با توجه به شواهد موجود، این رفتارها بیشترین پشتوانه علمی را برای حمایت از تعادل اشتها دارند:
۱. خواب کافی و منظم. هفت تا نه ساعت خواب باکیفیت برای اکثر بزرگسالان، مستندترین اقدام برای حمایت از تعادل لپتین و گرلین است.
۲. کاهش وزن تدریجی به جای رژیم افراطی. کاهش وزن آهسته تر، فشار کمتری به سیستم دفاعی بدن وارد می کند و حفظ آن معمولا ساده تر است.
۳. پروتئین و فیبر کافی در وعده ها. این ترکیب سیری بیشتری ایجاد می کند و به کنترل گرسنگی بین وعده ها کمک می کند.
۴. فعالیت بدنی منظم، به ویژه تمرین قدرتی. حفظ توده عضلانی در حین کاهش وزن، از افت بیش از حد متابولیسم جلوگیری می کند. برای آشنایی با تمرین قدرتی، مقاله بدنسازی لاغری: آیا عضله سازی به لاغری کمک می کند؟ را ببینید.
۵. مدیریت استرس. تکنیک های ساده مانند پیاده روی، تنفس عمیق و حمایت اجتماعی، به کاهش خوردن عاطفی کمک می کنند.
۶. میان وعده های هوشمند. داشتن گزینه های سالم و پروتئین دار برای ساعات بین وعده ها، از تصمیم های تکانشی جلوگیری می کند. ایده های عملی در مقاله میان وعده های رژیمی: ۲۰ اسنک سالم و سیرکننده آمده است.
۷. حفظ بلندمدت به جای تمرکز فقط بر کاهش. با توجه به ماندگاری تغییرات هورمونی پس از کاهش وزن، برنامه نگهداری وزن باید از ابتدا بخشی از طرح باشد.
افسانه ها و ادعاهای اغراق آمیز درباره لپتین و گرلین
افسانه اول: می توان لپتین را با یک غذا یا گیاه «ریست» کرد. شواهد علمی قوی برای وجود یک راه حل ساده و سریع وجود ندارد. تغییرات سبک زندگی مانند خواب و تغذیه به تعادل کمک می کنند، اما «ریست فوری» ادعایی بدون پشتوانه است.
افسانه دوم: با آزمایش لپتین و گرلین می توان علت چاقی را فهمید. این آزمایش ها عمدتا در تحقیقات استفاده می شوند و در کار بالینی روزمره، معیار تشخیصی یا راهنمای درمانی استاندارد برای چاقی نیستند.
افسانه سوم: گرلین بالا یعنی ضعف اراده. گرلین یک سیگنال زیستی است، نه یک ضعف شخصیتی؛ و در شرایطی مانند کم خوابی و کاهش وزن به طور طبیعی بالاتر می رود.
افسانه چهارم: هر هورمون به تنهایی تعیین کننده وزن است. تنظیم وزن شبکه ای پیچیده از هورمون ها، عصب ها، عادت ها و محیط است؛ لپتین و گرلین فقط بخشی از آن هستند.
لپتین در برابر گرلین
| ویژگی | لپتین | گرلین |
| منبع اصلی | بافت چربی | معده |
| نقش اصلی | سیگنال سیری و ذخیره انرژی | سیگنال گرسنگی و تحریک اشتها |
| الگوی تغییر | متناسب با حجم چربی بدن، با تغییرات شبانه روزی | بالا رفتن پیش از وعده و افت بعد از غذا |
| در کم خوابی | کاهش می یابد | افزایش می یابد |
| بعد از کاهش وزن | کاهش می یابد | افزایش می یابد |
| در چاقی | اغلب بالا، با احتمال مقاومت به لپتین | الگوی بعد از غذا ممکن است مختل باشد |
آیا داروهای گیاهی بر لپتین و گرلین اثر دارند؟ ایمنی چگونه است؟
بسیاری از محصولات گیاهی لاغری با ادعای «متعادل کردن هورمون های گرسنگی» عرضه می شوند. صادقانه باید گفت که برای اکثر این ادعاها، شواهد بالینی قوی و مستقیم در انسان وجود ندارد. هیچ گیاه دارویی نمی تواند جای خواب کافی، تغذیه اصولی و فعالیت بدنی را بگیرد و هرگونه وعده «ریست هورمونی» باید با شک و احتیاط بررسی شود.
با این حال، گیاهان دارویی معتبر و باکیفیت، که از منابع دارای مجوز رسمی بهداشتی تهیه می شوند و طبق دستور مصرف استفاده می شوند، برای اکثر بزرگسالان سالم نمایه ایمنی قابل قبولی دارند و می توانند در کنار یک برنامه کاهش وزن اصولی نقش حمایتی داشته باشند. اما «گیاهی» یا «طبیعی» بودن به تنهایی تضمین ایمنی نیست.
افراد با بیماری زمینه ای مانند دیابت، فشار خون، بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی، و کسانی که داروی خاصی مصرف می کنند، باید پیش از مصرف هر محصول گیاهی با پزشک مشورت کنند. زنان باردار و شیرده هم حتما باید نظر پزشک را بگیرند. همچنین دوری از محصولات ناشناخته و بدون فهرست دقیق ترکیبات اهمیت زیادی دارد.
نقش گیاهان دارویی در حمایت از روند کاهش وزن
در کنار اصلاح خواب، تغذیه و فعالیت بدنی، برخی گیاهان دارویی می توانند نقش حمایتی مکمل ایفا کنند. از جمله محصولات گیاهی که در این مسیر قابل بررسی هستند، سوپرپلنت ویسنا فارما است؛ ترکیبی از عصاره چای سبز، عصاره لیمو عمانی و عصاره سرکه سیب که طبق اطلاعات رسمی محصول، با هدف کمک به کاهش وزن، چربی سوزی و کنترل اشتها فرموله شده و در کنار رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم پیشنهاد می شود.
لازم به ذکر است که اطلاعات رسمی این محصول ادعای اثر مستقیم بر سطح لپتین یا گرلین ندارد و آنچه در کاتالوگ آمده، مکانیسم های پیشنهادی مرتبط با کنترل اشتها و متابولیسم چربی است. قبل از هر اقدامی، وضعیت واقعی بدن خود را بشناسید
شدت گرسنگی و اشتها از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت است، و برنامه ای که برای دیگری جواب می دهد، لزوما برای شما مناسب نیست. می توانید از صفحه تست رایگان BMI آکادمی لاغری ویسنا فارما استفاده کنید تا شاخص توده بدنی خود را محاسبه کنید و بر اساس نتیجه، رژیم غذایی متناسب با شرایط خودتان را دریافت کنید. برای شناخت محدودیت های این شاخص هم می توانید مقاله BMI چیست؟ فرمول محاسبه، محدودیت ها و جایگزین های بهتر را مطالعه کنید.
سوالات متداول
۱. تفاوت اصلی لپتین و گرلین چیست؟
لپتین عمدتا از بافت چربی ترشح می شود و به مغز پیام کافی بودن ذخیره انرژی و سیری می دهد؛ گرلین عمدتا از معده ترشح می شود و گرسنگی را تحریک می کند. این دو هورمون، نقش های مکمل و متضادی در تنظیم اشتها دارند.
۲. چرا بعد از رژیم گرفتن بیشتر گرسنه می شوم؟
بر اساس مطالعات، پس از کاهش وزن، سطح لپتین پایین می آید و سطح گرلین بالا می رود؛ تغییری که ممکن است تا حداقل یک سال باقی بماند و گرسنگی را افزایش دهد. این پاسخ زیستی طبیعی است، نه ضعف اراده.
۳. کم خوابی چه تاثیری بر لپتین و گرلین دارد؟
مطالعات نشان داده اند کم خوابی با کاهش لپتین و افزایش گرلین، و در نتیجه افزایش گرسنگی و اشتها، به ویژه برای غذاهای پرکالری، همراه است.
۴. مقاومت به لپتین چیست؟
حالتی است که در آن سطح لپتین خون بالا است، اما مغز به سیگنال سیری آن پاسخ کافی نمی دهد. این وضعیت در بسیاری از افراد دارای چاقی مطرح شده و تحقیقات درباره سازوکار دقیق آن ادامه دارد.
۵. آیا آزمایش لپتین و گرلین لازم است؟
این آزمایش ها در کار بالینی روزمره برای تشخیص و برنامه ریزی درمان چاقی معمولا استفاده نمی شوند و بیشتر جنبه پژوهشی دارند. در صورت نگرانی از اختلالات هورمونی، با پزشک مشورت کنید.
۶. آیا می توان لپتین را با مکمل افزایش داد؟
شواهد قوی برای اینکه یک مکمل بتواند لپتین را به طور مفید و ایمن «بالا ببرد» وجود ندارد؛ و از آنجا که مشکل در بسیاری از افراد مقاومت است نه کمبود، افزایش لپتین لزوما راه حل نیست.
۷. آیا خوردن وعده های کوچک و مکرر گرلین را کنترل می کند؟
شواهد قطعی وجود ندارد. گرلین با الگوی غذایی هماهنگ می شود، اما بهترین تعداد وعده برای هر فرد متفاوت است و مهم تر از آن، کیفیت وعده ها و کل کالری دریافتی است.
هشدار پزشکی
این مقاله جنبه اطلاع رسانی عمومی دارد و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. اگر گرسنگی شدید و غیرقابل کنترل، افزایش وزن غیرمعمول یا علائم دیگری مانند خستگی مفرط دارید، برای بررسی علل پزشکی زمینه ای مانند اختلالات تیروئید یا سایر مشکلات هورمونی، با پزشک مشورت کنید. مصرف هرگونه گیاه دارویی یا محصول کمکی، به ویژه در صورت وجود بیماری زمینه ای یا مصرف دارو، باید با آگاهی و در صورت نیاز با مشورت پزشک انجام شود.
کلام آخر
لپتین و گرلین دو بازیگر اصلی در سیستم پیچیده تنظیم اشتها هستند: گرلین گرسنگی را بالا می برد و لپتین سیگنال کافی بودن ذخیره انرژی را به مغز می رساند. مطالعات نشان داده اند که کم خوابی و کاهش وزن، هر دو توازن این دو هورمون را به سمت گرسنگی بیشتر تغییر می دهند و این تغییرات می تواند ماه ها باقی بماند؛ یافته ای که یکی از دلایل علمی دشواری حفظ وزن کم است.
این دانش نباید باعث ناامیدی شود، بلکه باید به ما کمک کند واقع بین تر باشیم: خواب کافی، کاهش وزن تدریجی، پروتئین و فیبر کافی، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس، همه روش هایی هستند که از این سیستم دفاعی بدن حمایت می کنند، نه اینکه با آن بجنگند.
منابع علمی
۳.Molecular mechanisms of central leptin resistance in obesity. Archives of Pharmacal Research. 2013.